Archief Kommunistische Eenheidsbeweging Nederland (marxistisch-leninistisch)

INLEIDING

De Kommunistiese Eenheidsbeweging Nederland (Marxisties Leninisties), afgekort als KEN (ml), is voortgekomen uit het in 1965 ontstane Marxisties-Leninisties Centrum Nederland (MLCN). Dit MLCN vond zijn oorsprong in de onvrede van een aantal leden en ex-leden van de Communistische Partij Nederland (CPN ) met het beleid van het toenmalige partijbestuur. Dit had weliswaar gebroken met het 'revisionisme' van de Sowjet-Unie, maar was evenmin teruggekeerd naar het orthodoxe Marxisme-Leninisme, zoals dat door de groep, die het MLCN vormde, werd voorgestaan en dat naar hun overtuiging op dat moment het best verwoord werd door de Chinese partijvoorzitter Mao Tse Toeng. De MLCN ging geleidelijk op in de in 1970 opgerichte Maoistische groep Kommunistiese Eenheidsbeweging Nederland (Marxisties-Leninisties), afgekort als KEN (ml), met als orgaan de Rode Tribune. Naast deze groepen werd de Marxisties Leninistiese Partij Nederland (MLPN) opgericht met als orgaan het blad De Kommunist. Later bleek dat deze MLPN een clubje was dat, zoals de veiligheidsdienst later zelf toegaf, vanuit de Binnenlandse Veiligheids Dienst (BVD) was opgezet. Het krantje van de MLPN De Kommunist, werd op het BVD-kantoor in Den Haag vervaardigd. Geheel los daarvan bestond overigens nog de eveneens Maoistische Bond van Marxisten-Leninisten met als orgaan De Rode Vlag, welke organisatie in 1978 is opgegaan in de Kommunistische Arbeiders Organisatie (Marxistisch-Leninistisch), afgekort als KAO (ml). De KEN (ml) speelde een niet onbelangrijke rol tijdens de grote Rotterdamse havenstaking van 1970, maar het aantal arbeiders dat lid van de organisatie werd bleef beperkt. Daarentegen voelden nogal wat geradikaliseerde studenten en andere jongeren zich tot de KEN (ml) aangetrokken. Een konflikt binnen de organisatie, dat o.a. ging over de rol van de intellectuelen in de klassenstrijd, leidde in 1971 tot een scheuring en de oprichting van de Kommunistiese Partij Nederland (Marxisties-Leninisties), later de Socialistiese Partij (SP) geheten. De KEN (ml) had, geheel in de traditie van de vooroorlogse KOMINTERN, voor de strijd op meer specifieke terreinen een aantal 'mantelorganisaties' in het leven geroepen, zoals de Bond van Huurders en Woningzoekenden, de Marxisties-Leninistiese Studentenbond (na de scheuring in 1971 de Kommunistiese Studenten Bond of KSB) en de Kommunistiese Jongeren Beweging. Ook had de KEN (ml) een 'eigen' Landelijk Vietnam Komitee . Haar sterke oriëntatie op de Volksrepubliek China en op partijvoorzitter Mao Tse Toeng deed de KEN (ml) de Chinese Communistische Partij volgen waarbij haar opvattingen over internationale politiek, ook toen die door de toenadering van de Chinese volksrepubliek tot de Verenigde Staten van Amerika de nodige wijzigingen ondergingen. Zo richtte de KEN (ml) hier te lande de Beweging voor Vrijheid en Onafhankelijkheid (BVO) op, die bijvoorbeeld de NAVO verdedigde als een belangrijke dam tegen het imperialisme van de Sowjet-Unie. In 1976 deed zich in de KEN (ml) een nieuwe scheuring voor. Naast enkele losse groepjes ontstond de Groep Marxisten Leninisten (GML), die vooral probeerde weer aansluiting te krijgen bij de Rotterdamse havenarbeiders. Niet geheel zonder succes, want de GML speelde inderdaad een rol tijdens de havenstakingen van 1979. De eerste politiek secretaris van de GML functioneerde als zodanig van najaar 1976 tot 28/29 augustus 1979. Hij werd opgevolgd door Erik van Ree (28/29 augustus 1979 - 1 november 1980), die op zijn beurt werd opgevolgd door Hans Schoots (1 november 1980 - 31 december 1982). Door wie Hans Schoots werd opgevolgd als politiek secretaris is onbekend.
Van de KEN (ml) zelf werd steeds minder vernomen. De opvatting dat 'het persoonlijke' ook 'politiek' is, had binnen de organisatie sterk aan invloed gewonnen en leidde in Rotterdam o.a. tot de vorming van een woongroep, die later landelijke bekendheid verwierf toen de politie er een inval deed vanwege de vermoede verwaarlozing van (en mogelijke ontucht met) de kinderen in de woongroep. De op het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG ) aanwezige KEN (ml)-collectie bestaat uit de verzamelde stukken betreffende de KEN (ml) van vier voormalige leden: Rob Kuitenbrouwer, Erik van Ree, Jaap de Boer en Hans Schoots.
Erik van Ree werd in 1975 lid van de KEN (ml), na daarvoor al actief te zijn geweest in o.a. de Bond van Huurders in de Pijp in Amsterdam. Hij zette zich vooral in voor de Kommunistiese Studentenbond (KSB), waarvan hij in 1973 lid was geworden, en de sectie daarvan op het Sociologisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam. In 1976 werd hij uit de KEN (ml) geroyeerd, waarna hij met een aantal andere ex-leden de z.g. Groep van Vijf vormde, die zich in 1977 aansloot bij de, in het najaar van 1976 opgerichte, uit de Groep van Zes voortgekomen Groep Marxisten-Leninisten (GML). Van deze GML was van Ree politiek secretaris in 1979-1980, totdat hij zich in 1981 uit de organisatie terug trok. De van Erik van Ree afkomstige stukken zijn te scheiden in een gedeelte, dat op de KEN (ml) betrekking heeft (periode 1971-1976), en in een gedeelte, waarvan de stukken betrekking hebben op zijn aktiviteiten voor de GML (de periode 1976 1980). Het merendeel van deze stukken, waarin zich overigens ook stukken van zijn vrouw Marga van Ree bevinden, is door hem in 1990 aan het IISG geschonken. In 1992, toen de collecties betreffende de KEN (ml) en de GML inmiddels geordend waren, volgde nog een aanvulling, waarvan de beschrijvingen aan deze lijst zijn toegevoegd.
Jaap F. de Boer studeerde psychologie aan de Rijks Universiteit Utrecht en was vanaf het begin van de jaren '70 (1971, maar mogelijk al iets eerder) actief binnen de KEN en de KSB. Hij was o.a. betrokken bij het buurt-aktiekomitee Pijlsweerd. Zijn deelname aan de Projektgroep Kritiese Psychologie (PKP) van de psychologische subfaculteit sloot daar ten dele bij aan. Zijn archief met betrekking tot zijn aktiviteiten voor de KEN (ml) en de PKP, dat overigens ook enige stukken betreffen de de studentenbeweging in het algemeen bevat, werd door hem in 1992 aan het IISG geschonken. Voor de gehele collectie geldt, dat de daarin aangetroffen prenten, affiches en foto's zijn overgebracht naar de afdeling Beeld en Geluid; periodieken, brochures en boeken naar de bibliotheek van het IISG.

Hans Schoots werd 1971 lid van de KEN-ml en het afdelingscomité Eindhoven, was in 1972-1974 in Rotterdam redacteur van De Rode Tribune en in 1974-1976 politiek secretaris van de KEN-ml afdeling Amsterdam. Werd in 1976 geroyeerd. In 1977 werd hij lid van de Groep Marxisten Leninisten (GML) van welke organisatie hij in 1980-1982 politiek secretaris was. Hij legde zijn functie neer om de GML met afwijzing van de marxistisch-leninistische ideologie te verlaten.